wait لطفا صبر کنید
صفحه اصلی  » مقالات
1395/12/08
5041
00

قوانین مربوط به نام دامنه،علامت تجاری و اسم تجاری

اینترنت در واقع در اوایل دهه شصت توسط وزارت دفاع آمریکا طراحی شد.در خلال سالهای جنگ سرد و نگرانی ناشی از آن، دولت آمریکا با هدف اینکه بتواند شبکه ای بوجود بیاورد که از طریق آن بتوان اطلاعات را در شبکه ذخیره نمود

تعریف نام دامنه

نام دامنه در حقیقت نشانی یک پایگاه وب در فضای مجازی می باشد که در واقع شکل تسهیل شده و بخاطر سپردنی مجموعه ای از اعداد یعنی IP رایانه دارنده سایت می باشد.

متخصصان سیستمی را طراحی کردند که کاربران مجبور به حفظ این اعداد نباشند و برای هر IP یک معادل حروفی تخصیص می دهند و کاربران از این معادلهای تسهیل شده برای یافتن سایت مورد نظر استفاده می کنند.

از یک سو این نام ها معرف Indicator (نظیر علامت تجاری) محسوب می شوند و از سوی دیگر نشانی مجازی (Virtual Address) برای دسترسی به پایگاه وب محسوب می شود. 

توسعه تجارت الکترونیک و راهیابی فعالیت های تجاری به اینترنت موجب شد که شرکتهای شروع به استفاده از نامهای دامنه به عنوان یکی از راههای سهل و اثر گذار به منظور شناسایی خود، محصولات و فعالیت هایشان کنند و در حال حاضر نام های دامنه به عنوان یک عنصر مهم در اطلاعات مربوط به شرکتها، نهادها، تجار و مؤسسات تلقی می شود به گونه ای که در بسیاری از آگهی های تبلیغاتی ملاحظه می کنیم که شرکت یا بنگاه مربوطه به ذکر نشانی اینترنتی خود اکتفا می کند.

فرآیند ثبت نام دامنه 

در گذشته، ثبت نام های دامنه به صورت رایگان و با فرآیندی بسیار تر از امروز انجام می شد.بدین صورت که متقاضی در خواست کتبی خود را به مرکز اطلاعات شبکه اینترنت ارسال می نمود.این مرکز نیز اقدام به ثبت آن نام دامنه برای متقاضی می نمود مگر اینکه در بررسی درخواست متوجه این موضوع می شد که نام دامنه مورد تقاضا آشکارا به حقوق دارنده یک علامت تجاری تجاوز می نماید. پس از آنکه متقاضی درخواست خود را مبنی بر ثبت یک نام دامنه به مراجع ثبت کننده تقدیم می کند بررسی می شود که آیا این نام دامنه قبلاً ثبت شده است یا خیر و در خصوص اینکه آیا متقاضی علامت تجاری متناظر با آن نام دامنه دارد یا خیر مورد بررسی قرار نمی گیرد و باید به این نکته توجه داشت که ثبت دامنه از قاعده ای بنیادین پیروی می کند که می توان آن را قاعده حق تقدم برای ثبت کننده مقدم نامید و براین اساس هر شخصی که زودتر نام دامنه ای را ثبت نموده باشد می تواند از آن استفاده بنماید و دیگر اینکه حمایت از نام دامنه دائمی نیست و محدود به زمان است و پس از اینکه زمان اعتبار دامنه به اتمام رسید و دارنده دامنه به هر دلیلی از تمدید نام دامنه خودداری کند،هر متقاضی دیگری ممکن است در این فاصله زمانی نام دامنه را تصاحب نماید. 

با ثبت نام دامنه باید این مطلب را بیان کرد که در واقع تحلیل محتوای این قرارداد نشان می دهد که حقوق و تعهدات طرفین به شرح ذیل است:

متقاضی ثبت ، عوارض یا شهریه ای را به صورت سالیانه پرداخت می کند.

مقررات وضع شده را دراستفاده از نام دامنه و فضای اجاره شده از میزبان رعایت می کند.

آئین نامه حل و فصل اختلافات را می پذیرد. 

مقام ثبت کننده به طور متقابل متعهد می شود که :

نام دامنه را به متقاضی مزبور اختصاص دهد.

سرور مدیریت کننده نام های دامنه را اداره کند.

پایگاه داده whois را بروز نگه دارد .

پایگاه داده ای whois،یک بانک اطلاعاتی است که نشان می دهد که کدام نام دامنه به چه شخصی تعلق دارد.

هر نام دامنه را به IP مربوطه پیوند دهد به نحوی که با وارد کردن نام دامنه، رایانه ای را آن آی پی بدان اختصاص یافته بازیابی شود.

در واقع ، قرار داد ثبت نام گونه ای قرار ارائه خدمت contract service تلقی می شود. 

تعریف مال

مال واژه ای عربی است و در اصطلاح حقوقی به چه چیزی گفته می شود که بتواند مورد داد و 

ستد قرار بگیرد و از نظر اقتصادی ارزش مبادله را داشته باشد و اینکه عناصر مال و مالیت

داشتن اشیا هرچه که باشد رغبت و میل افراد جامعه ازیک سو و قابلیت انتقال آن از سوی

دیگر از جمله عناصر لاینفک مال محسوب می شود.

بررسی مال بودن نام دامنه

در نگاه اول،یک نام دامنه شی بلاصاحب تلقی می شود که تا هیچ کس آن را ثبت ننماید سلطه ای نسبت به آن نخواهد داشت و هر شخص با پرداخت مبلغی به عنوان هزینه آن را تصرف می نماید و برای استفاده خودش اختصاص می دهد. در خصوص نام های دامنه و به طور کلی حقوق مالکیت فکری بهترین دلیل برمال بودن آنها،شناسایی آنها به عنوان مال از سوی عرف اجتماع است.

در حقوق انگلستان نام دامنه،مال غیر ملموس و قابل حمایت تلقی شده و این نظریه حتی در رویه قضایی این کشور راه یافته است.

بررسی منقول یا غیر منقول بودن نام دامنه

در حقوق فرانسه، قانون مدنی این کشور حقوق مالکیت فکری را درزمره اموال منقول حکمی درآورده است ولی در حقوق ایران با کمک گرفتن ازمبانی تفسیر و تحلیل حقوقی و در غیاب نص قانونی صریح می توان پاسخ داد که با توجه به اینکه قابل نقل و انتقال بودن اموال اصل است وغیر منقول بودن خلاف اصل است که نیاز به دلیل دارد لذا در هر موردی که در منقول یا غیر منقول بودن اموال تردید شود اصل بر منقول بودن مال است مگر اینکه دلیل کافی بر غیر منقول بودن داشته باشیم. 

بررسی عینی یا دینی بودن نام دامنه 

حق عینی، حقی است که شخص به صورت مستقیم بر مالی پیدا می کند و در مقابل همگان قابل استناد است و بدین معنی که همگان مکلف به رعایت حدود این حق می باشند و حداقل سه رکن دارد:

مالک 

ملک 

رابطه حقوقی بین این دو

در مقابل حق عینی،حق دینی قرار دارد و آن حقی است که شخص بر دیگری پیدا می کند و به استناد آن می تواند از او انجام کاری را بخواهد و سه رکن دارد:

صاحب حق

شخص مکلف

رابطه حقوقی بین این دو

بررسی عینی یا دینی بودن نام دامنه

نویسندگان بسیاری مدعی شده اند که علیرغم کارا و درست بودن تقسیم حقوق به دو شاخه عینی و دینی، این تقسیم بندی در برخی از مصادیق جامعیت لازم را نداشته و نمی تواند به نحو کامل این مصادیق خاص مانند حقوق مالکیت فکری را تحت پوشش قرار دهد.در زمینه عینی یا دینی بودن نام دامنه اختلاف نظر های زیادی در کل وجود دارد و براساس آنچه که گفته شد حق بر نام دامنه را قسمی از حقوق مالکیت فکری بدانیم و لذا طبق این نظریه حق مزبور نه عینی و نه دینی است بلکه حق معنوی(حق مالکیت فکری) است.

نظریه دیگر اینکه از آنجا که هیچ یک از حدود اقسام حقوق مالکیت فکری از یکسو همه ی ویژگیهای حق عینی را ندارد و از سوی دیگر با خصوصیات حق دینی نیز تطابق کامل ندارد لیکن در موارد تردید در دینی یا عینی بودن حق اصل بر دینی بودن رابطه است و عینی بودن حق خلاف اصل است که احتیاج به دلیل دارد و لذا با رجوع به اصل، حق بر نام دامنه را در زمره حقوق دینی قرار می دهیم و آثار دینی آن را بار می کنیم. براساس تحلیل اولیه که از روابط حقوقی نام دامنه دیدیم تقریبآً نیازی به تحلیل جدید نیست که تا حق بر نام دامنه را حق دینی تلقی کنیم .شاید این ایراد مطرح شود که اگر این حق را دینی تلقی کنیم، با توجه به اینکه حق دینی فقط در روابط میان افراد قابل تعریف است لذا چگونه می توان دیگران را از بکاربردن نام دامنه های خاص منع کرد؟ در پاسخ باید گفت که در چنین مواردی،اولاً این این حق منع اشخاص ثالث ناشی از حق برایشان بر نام اسم یا علامت تجاری است و تا زمانی که نام دامنه به ثبت نرسیده باشد حقی وجود ندارد تا مسأله دینی یا عینی بودن آن مطرح شود. ثانیاً حقوقی نظیر حق بر اسم یا علامت تجاری گونه ای حق رجحان و اولویت در برقرای رابطه میان دارنده و مرجع ثبت ایجاد می کند و ارتباطی به اصل حق ندارد.

بررسی عمومی یا خصوصی بودن نام دامنه

وقتی شخصی با رعایت قواعد و مقررات اقدام به ثبت یک نام دامنه با اهداف شخصی مستقیم شروع می کند تردیدی وجود ندارد که حق مالی ناشی از این ثبت جز اموال خصوصی است. لیکن تردید در خصوص عمومی بودن چنین حق مالی در مواردی که نام دامنه ثبت شده یکی از اسامی عام مانند اسامی مکانهای جغرافیایی،نهادها و سازمانهای عمومی و امثال آن قابل تصور است و حال این سوال قابل طرح است که آیا اشخاص می توانند بدون در نظر گرفتن حق رجحان اشخاص ثالث،نام دامنه هایی از قبیل آنچه که در ادامه ذکر خواهد شد را به عنوان نام دامنه خود ثبت کنند و به حق ثبت آیا این حق غیر قابل فسخ است؟ نمونه هایی از نام دامنه های مورد نظر در زیر آمده است:

www.iran.ir www.ir.ir www.heyatdolat.ir 

www.olympic.com www.lawyer.com www.tehran.com

حال می خواهیم ماهیت این نوع نام ها را حیث عمومی یا خصوصی بودن آنها روشن کنیم. به عنوان نمونه براساس بند دو ماده هفت منشور بین المللی المپیک( که متضمن ممنوعیت به کارگیری علائم و نشانه های با زیهای المپیک می باشد) این نهاد این نهاد رأساً خود را مکلف به خود داری از ثبت نام دامنه های مشابه یا یکسان با این علائم یا نشانه ها می دانند. لیکن در خصوص سایر اسامی خاص و اعلام بخصوص با در نظر گرفتن تنوع زبانی و نیز تکثر این نهادها و سازمانها در سطح ملی، منطقه ای و جهانی امکان اعمال چنین قواعدی در خصوص از سوی مراجع ثبت، عملاً وجود ندارد.با این حال عدم امکان اعمال ممنوعیت های پیشین مانع ازآن نیست که به علت حق رجحان خاص اشخاص یا سازمانهای نسبت به این اسامی این اشخاص یا سازمانها بتوانند بعد از ثبت نام دامنه توسط شخص دیگر، اقدام به ابطال آن با استناد به حق مالکیت عمومی یا اختصاصی خود کنند. در واقع در فرضی که این اسامی جز نامهایی باشند که جنبه عمومی مالکیت در آنها قوی است،سازمانها یا نهادی که نماینده منافع عمومی در آن نام است می تواند ابطال آن را تقاضا کند.

مباحث حقوقی پیرامون ثبت نام دامنه

انتخاب نام دامنه اختیاری است و هر شخصی می تواند نام دامنه ای را که مایل باشد را انتخاب و ثبت نماید.این اصل البته با استثنائاتی همراه است که مهمترین آنها رعایت حق تقدم و نیز برخورد با موانع شکلی و ماهوی است.

مقصود از ثبت نام دامنه مجموعه تشریفاتی است که با عمال آن یک نام دامنه به یک متقاضی اختصاص می یابد و وی در قبال سایرین و نیز مرجع ثبت حقوق مکتسب و مورد حمایتی را در حدود قانون و قرارداد منعقده بدست می آورد که این حقوق اصولاً و در مواردی خاص انحصاری و غیر الغا است.

از آنجا که در ثبت نام دامنه،اصولاً حق تقدم براساس قاعده حق تقدم که پیش از آن بدان اشاره شد مشخص می شود، لذا این انتخاب می تواند واجد آثار تجاری و اعتباری مهمی باشد. دلیل این اهمیت آن است که طبعاً اشخاص حقیقی،حقوقی، بنگاههای تجاری و سازمانها معمولاً ترجیح می دهند که نام دامنه ای را که ارتباط ظاهری یا معنایی با اسم آنها یا علامت تجاری آنها دارد را انتخاب نمایند تا از سوی کاربران سهل تر به خاطر سپرده و یادآوری شود و همین تمایلات در مواردی که دو متقاضی تمایل یکسانی داشته باشند چالش آفرین است. این انتخاب در درجه اول با در نظر گرفتن اولویت های هر سازمان یا بنگاه ممکن است حداقل به چهار شکل صورت پذیرد:

انتخاب عین نام مؤسسه بنگاه یا شرکت به عنوان نام دامنه زیرا مشتریان آنها می توانند آن را به آسانی به خاطر بیاورند یا حدس بزنند.

ثبت نام دامنه مشابه یا مرتبط با مرتبط با عین با نام یا علامت تجاری زیرا همانطور که گفته شد استفاده از علامت و نماد به عنوان نام دامنه هنوز در نظام DNS امکانپذیر نیست، می توان مخفف نام یک سازمان یا نهاد را به عنوان نام دامنه ثبت نمود.

ثبت نام دامنه ای که هر چند معرف نام یا علامت تجاری سازمان نباشد لیکن می تواند معرف ماهیت و نوع فعالیت سازمان یا بنگاه مورد نظر باشد.

ثبت نام دامنه ای که نسبت به نام یا علامت تجاری یا عنوان سازمان کاملاً بی ارتباط باشد.

ثبت نام دامنه های عمومی

باید گفت که قبل از سال 1995،NSI منحصراً تصدی دفتر ثبت نامهای دامنه سطح بالا .com را برعهده داشت و بعد از موافقتنامه ای را با مؤسسه ملی علوم منعقد کرد که تنها مرجع ثبت کننده ی انحصاری نام های دامنه بود. از سال 1993 تا سال 1995 نامهای دامنه را به صورت رایگان ثبت می نمود و مؤسسه ملی علوم در مقابل ثبت نام های دامنه به NSI مبالغی را پرداخت نمود. ازجمله تشریفات لازم برای متقاضیان در زمان ثبت یک نام دامنه عمومی قبول یکسری تعهدات می باشد که اغلب به صورت قراردادهای یک جانبه به وی تحمیل می شود.

این قراردادها در هریک از مراجع ثبت ممکن است با مورد استفاده مراجع دیگر تفاوت داشته باشد،مع الوصف رئوس اصلی آنها شباهت هایی با هم دارد که اهم آنها عبارتند از:

تعهدات مالی متقاضی که ضمانت اجراهای تخلف از آن اصولاً لغو اعتبار نام دامنه ثبت شده می باشد و براساس قرارداد اعطای اعتبار صورت می گیرد.

تعهد به ارائه اطلاعات شخصی صحیح از سوی متقاضی

پذیرش آئین نامه حل و فصل اختلافات که فرآیندی برای حل و فصل اختلافات بین دارندگان نام های دامنه و دارندگان علائم تجاری از طریق داوری می باشد.

اقرار متقابل مرجع ثبت دائر بر امکان انتقال حقوق ثبت کننده شخص ثالث

ثبت نام دامنه های کشوری

در خصوص ثبت نام دامنه های کشوری که امروژه تعداد آنها به 252 نام دامنه می رسد، هر کشوری مرجع ویژه ای را معرفی کرده و متکفل ثبت قرار داده است.

برای ثبت نام دامنه با پسوند .ir لازم است در ابتدا متقاضی درخواست امتیاز نام دامنه را پر کرده و تسلیم یکی از نمایندگی ها نمایند.منظور از این سند فرمی است که به منظور ثبت و ضبط اطلاعات مربوط به افراد یا اشخاصی که متقاضی ثبت نام دامنه در اینترنت هستند از سوی مرکز ثبت دامنه .ir منتشر می شود.

دراین جا این نکته را باید توجه داشت که در ثبت نام دامنه های کشوری نیز مانند دامنه های عمومی قاعده حق تقدم براساس تقدم تثدیم درخواست حاکم است.اعمال این قاعده خود به خود به معنی نظام پیش آزمایی است مراد این تعبیر آن است که مرجع ثبت راساً اقدام به بررسی وجود یا فقدان تعارض میان نام دامنه پیشنهادی با حقوق شخص ثالث ایشان نمی کند و هرکس که زودتراقدام به ثبت کرد در تصاحب نام دامنه مزبور بر دیگران مقدم است. از سوی دیگر یکسری اسامی ممنوع وجود دارد که مرجع ثبت مکلف است که راساً از ثبت آنها خود داری کند.

از سوی دیگر اعمال قاعده حق تقدم مانع از آن نیست که هر ذیحقی با اثبات حق خود در مرجع صالح، حکم الغای نام دامنه ثبت شده ای را تحصیل کرده و به موقع اجرا گذارد.

در ایران همچون بسیاری از کشورها،شروع تشریفات ثبت منوط به پرکردن فرم نمونه است. پس از پرکردن فرم مذکور و نیز قبول شرایط و قراردادهای ضمیمه از جمله،مقررات ناظر بر نحوه استفاده از نام دامنه،قرارداد مالی،ثبت نام در پایگاه هوایز و نیز پذیرش آئین نامه حل و فصل اختلافات مربوط به نام دامنه از سوی متقاضی و پرداخت وجوه و هزینه های متعلقه نام دامنه به نام وی ثبت می شود.

باید توجه داشت که تا زمانی که هزینه خدمات ارائه شده به طور کامل پرداخت نشده باشد، هیچ تعهدی برای مرکز در جهت فعال کردن نام دامنه یا تجدید ثبت آن نخواهد داشت و همچنین براساس ماده 4-1 ضوابط ثبت نام دامنه .ir ،متقاضی ثبت باید اطلاعات درخواست شده در فرم درخواست امتیاز نام دامنه را به مرکز ارائه نماید.مرکز ثبت سعی متعارف خود را در جهت رعایت جوانب احتیاط در حفاظت از چنین اطلاعاتی در قبال فقدان،دسترسی غیر مجاز یا افشای آن و هرگونه تغییر و نابودی اطلاعات بکار خواهد بست. این اطلاعات ارائه شده از سوی متقاضی باید صحیح و واقعی باشد و هرگونه تغییرات بعدی در آن به اطلاع مرکز برسد.به موجب مفاد قرارداد نمونه،در صورت تخلف این اقدام به منزله اقدام به فسخ از سوی متقاضی تلقی می شود.

متقاضی با ثبت نام دامنه می پذیرد که نام دامنه و امضای اسناد مربوط می پذیرد که نام و مشخصات آن در پایگاه داده هوایز ثبت شود. باید بخاط داشته باشیم که صرف تسلیم تقاضای ثبت نام هیچ حقی برای متقاضی ایجاد نمی کند و مرکز هم براساس قاعده حق تقدم اقدام به ثبت می کند، هرچند که مرکز برای خود اختیار تام در رد تقاضای ثبت- حتی بدون ارائه دلیل- قائل است.

انقضای مدت قرارداد و عدم تجدید آن موارد انحلال و پایان اعتبار قرارداد واگذاری نام دامنه است که در کنار فسخ و ابطال مفید زوال آنست.همانطور که ملاحظه می شود حتی نگاهی سطحی و گذرا به مفاد موافقت نامه نشان از آن دارد که این مقررات که به صورت قرارداد الحاقی و یکجانبه تنظیم شده است به شدت در راستای منافع و اختیار تام و مطلق مرکز بوده و هیچ مفری برای متقاضی(دارنده) باقی نمی گذارد که این مسأله محل انتقاد است.

موانع ثبت نام دامنه

موانع ماهوی

برخی نام ها و علائم تجاری وجود دارند که به دلایل خاص مورد حمایت ویژه می باشند و به همین دلیل ثبت آنها به عنوان نام دامنه ممنوع می باشد.البته این نکته بدان معنی نیست که مرجع ثبت مستقیماً و راساً نسبت به بررسی و کنترل نام دامنه های مورد تثاضا اقدام کند بلکه

مانند علائم المپیک و نام کشور ها و شهرها،نام سازمان بین المللی و ...

موانع شکلی

نام های دامنه ای که در تقابل با ارزش های اجتماعی است و مبنای ممنوعیت ثبت نام دامنه قرار می گیرد مانند کودک آزاری،نسل کشی،دعوت به بی بند و باری و ...

اسم تجاری چیست؟ 

اسم تجاری یعنی هر اسم یا عنوانی که معرف و مشخص کننده شخص حقیقی یا حقوقی باشد و حمایت از این نامها به دلیل نظم عمومی و رعایت مقررات ، قانونی است.

ثبت اسم تجاری به چه صورت است؟

طبق ماده 576،قانون تجارت ثبت اسم تجاری اختیاری است مگر در مواردی که وزارت عدلیه ثبت آن را الزامی کند.بعد از ثبت اسم تجاری اعم از اینکه اختیاری یا اجباری باشد برای شخصی که نام را ثبت نموده است حق انحصاری بهره بری از اسم بوجود می آید و اسم تجاری ثبت شده را هیچ شخص دیگری نمی تواند اسم تجاری خود قرار دهد ولو اینکه اسم تجاری ثبت شده با اسم خانوادگی او یکی باشد.

خصوصیات اسم تجاری؟

اسم تجاری انفرادی یا اشتراکی است و در هر مورد باید به صراحت بیان شود،طبق ماده 577 قانون تجارت،صاحب تجارت خانه که شریک در تجارت خانه ندارد نمی تواند اسمی برای تجارت خانه خود انتخاب کند که موهم وجود شریک باشد.

اسم تجاری نباید به گونه ای انتخاب شود که مصرف کننده عادی را در مورد مشابهت آن با اسم تجاری دیگر به اشتباه اندازد و موجب رقابت نامشروع شود. 

اسم تجاری که استفاده ازآن برخلاف نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد ممنوع است.

اسم تجاری نمی تواند از موارد ممنوعه علامت تجاری باشد مانند اسم کشور،رنگ و نشان دولتی.

اسم تجاری قابل انتقال است و در صورت انتقال، تاجر ناقل حق استعمال آن را ندارد.

استفاده از اسم یا علامت تجاری مشابه که باعث گمراهی عموم شود ممنوع است هرچند که نام خانوادگی تاجر باشد.

تماس با ما

ایمـیل : I N F O @ D E P N A . C O M
 دفتر تهران : خیابان کارگر شمالی - بعد از مسجد النبی - خیابان ابراهیمی (17) - پلاک 140
تلفن:88019001-021
 دفتر قم : خیابان 45 متری صدوقی - 20 متری فجر - خیابان دانش - کوی 14 - پلاک 10
تلفن:32906868-025